Yükleniyor...
Erdal Uzunoğulları

Erdal Uzunoğulları

kitapkurdu1967@hotmail.com

ÇAAYYLAARR

17 Ekim 2011 Pazartesi Saat 20:15

Sevgili okurlarım bu hafta da sizlere her gün evimizde, mahalledeki kahvehanelerde çek bir çay tavşan kanı olsun diye istediğimiz, toplumumuzun her zaman vazgeçemediği yagene sıcak içecektir çay.. Buram buram demini almış mis gibi çay, hele bir de yanında çıtır çıtır sıcaçık simit olursa ne kadar güzel olur sevgili okurlar. Ben sizler Cumhuriyet döneminde çayın ülkemizde özellikle Rize ve çevresine getiren ve yaygınlaşmasına sebep olan, Zihni Derin’i anlatmaya çalışacağım. Zihni Derin, Osmanlı Döneminde Muğla da doğmuş ve halkalı Ziraat okunu bitirmiş Cumhuriyetin ilk yıllarında bilgisini ve emeğini özellikle Karadeniz’in Rize Bölgesinin kalkınması için harcamış bir idealist insanlardan biridir. Zihni Derin Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara’daki bir toplantıya katılır ve bu toplantıda özellikle Rize bölgesindeki insanların ekonomik sebeplerden dolayı, işsizliğine merhem olacak bir fikirde bulunur. Bu bölgenin Zirai anlamda kalkınabileceğini ortaya atar.1923 yılında Rize bölgesinde etüt çalışması yapar. Eski adı Garal Dağı olan 15 dekarlık devlet hazinesine fidan yetiştirmek için hazırlatır. Zihni Derin Batum bölgesindeki çeşitliliği bildiğinden ve bu bölgenin iklim yapısının Doğu Karadeniz’e yakın olmasından dolayı bu bölgeyi tercih eder. 1924'de Batum'a giderek incelemeler yapar. Dönerken yanında çay fidanı ve tohumlarını da getirir. Aynı yıl içinde; çay, fındık ve turunçgil üretimiyle ilgili özel bir kanun çıkarılır ve Rize'de bir Çay Araştırma Enstitüsü kurulur. Zihni Derin de bu enstitünün kurucu müdürü olur ve birçok deneme yürütülür o dönemde. Halk arasında da artık, “Zihni Hoca” adıyla anılmaya başlanır. Ayrıca yanında bu işlerden çok iyi anlayan Rus bahçıvanlar getirir. Bu bahçıvanlara bu getirilen çay tohumları ve narenciye çeşitlerini çoğaltarak halka dağıtılmasını ister. Çoğaltılıp halka dağıtılan fidanlar ne yazık ki fazla rağbet görmez ve devletin ilgisi de kısa sürünce, 1924–27 yılları arasındaki yoğun çabalar yetersiz kalır. Bunda, hem kanunun yetersiz kalışı ve hem de bölge halkının çay tarımı konusundaki bilgi eksikliği etkili olur. Bir süre sonra buradan ayrılarak Ankara’ya gelir ve burada öğretmenlik yapar. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünde biyoloji öğretmenliği yapar uzunca bir süre ama yerinde duramayan kişilik yapısı nedeniyle, orada da idealist çırpınışlar sergiler. 1937’de Zihni Derin tekrar Rize’ye Çay Enstitüsü’nün başına getirilerek çalışmalar başlatılır. Bu kez işler sıkı tutulur ve kısa sürede bölgede çok sayıda çay bahçeleri kurulur. Gürcistan’dan toplam 70 ton çay tohumu satın alınarak üretim yaygınlaştırılır ve birçok işleme atölyesi inşa edilir. 3788 sayılı “Çay Kanunu” ile Türkiye çaycılığı güvence altına alınarak, çay bahçesi tesisi 1938 yılında ilk yaş çay ürünü elde edilir ve 138 kg kuru çay üretilir. Bu bölgenin kalkınmasına yardımcı olduğundan dolayı yöre insanları tarafından çok sevilir. Üretim artıp atölyeler yetmeyince, 1947 yılında Rize’de ilk çay fabrikası açılır. 1963 yılına gelindiğinde, 18 fabrika ve 1340 ton/gün çay işleme kapasitesi vardır bölgede. Ülke artık çay ithalinden vazgeçmiş ve o yıl 143 ton da çay ihraç etmiştir başka ülkelere. 1984 yılında ÇAYKUR kurulur. Sonuç olarak Sevgili Bizim Darıca Gazetesi okurları bugün sıcacık odalarımızda oturup, dumanı tüten tavşankanı çaylarımızı rahat rahat içebiliyorsak; bunu biraz da, adeta bir ürünü yoktan var eden idealist insanların, bükülme nedir bilmeyen hırs ve çalışma tempolarına borçlu olduğumuzu ara sıra hatırlamamız gerekir. Mücadeleci ve idealist insanların da, hayırla anılmak ve örnek alınmak dışında fazla bir beklentileri olamaz zaten.

Bu yazı toplam (885) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?