Yükleniyor...
Erdal Uzunoğulları

Erdal Uzunoğulları

kitapkurdu1967@hotmail.com

Sizin pabucunuz dama atıldı mı?

22 Kasım 2011 Salı Saat 10:17

Sevgili okurlar bu haftada sizlere geçmişte yaşanmış ve uzun zaman yaşanan, var olduğu sürece o toplumu kalkındıran,  insanlarda paylaşım, dürüstlük duygularını aşılayan bir esnaf örgütlenmesinden bahsetmek istiyorum. Belki de çevremizde olmayan mutluluğun, paylaşımın izlerini 13.yy Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen Türkmenlerin felsefesinde aramak gerekir.  Kökü eski Türk töresine dayanan esnafın, zanaatçıların, çiftçilerin örgütlenmesi olayıdır Ahilik. Ahilik felsefesi Türk filozofu Ahi Evran ile Orta Asya’dan (Horasan) Anadolu’ya gelmiştir. Ahi Evran, Hoca Ahmet Yesevi’den eğitim almıştır. Birçok Horasan bilgini de Anadolu’da Ahi Evran’ın felsefesinin yayılmasında yaşatılmasında yardımcı olmuştur. Osman bey’in kayın babası Şeyh Edibali, Orhan Bey ve oğlu 1. Murat Ahi kültürü ile yetişen liderlerdendir.  Amaçları günlük yaşamda yoksulları korumak, yardımlaşmak, ahlak sahibi kişilikli esnaf kesimini oluşturmaktı. Ahiler birbirlerine Kardeş derlerdi. Ortak keseden para harcarlar, ortak sofradan yemek yerlerdi. Her akşam esnaf grupları kendi esnafına bağlı oldukları Ahi baba ya gelirlerini verirlerdi. Bir ahinin haksızlığa, saldırıya uğraması tümünün birden tepki göstermesine neden olur, birlikte para kazanmanın zevk ve huzurunu yaşamaktaydılar. Temel felsefeleri zafer kazanmışken bile affetmek, düşmana bile iyilik etmek ve kendisi muhtaçken bile başkasına vermekti. Ahiliğin 6 ilkesi vardı. Bunlar Elini açık tut, Sofranı açık tut, Kapını açık tut, Gözünü bağlı tut, Beline sahip ol ve Diline sahip ol idi. Sevgili okurlar, o yıllarda İstanbul’da, yan yana dizili ve aynı ürünleri satan esnaflar müthiş bir dayanışma örneği sergiliyorlardı. Müslüman’ı, Yahudi’si, Ermeni’si Bir müşteri geldiğinde: “Ben sabah siftah yapmıştım. Bitişiğimden, komşumdan alarmısınız?” derlerdi. Veya o yıllarda baharat almak için yan yana duran iki aktardan birine giriyorsunuz. 100 gr. kekik almak istediğinizi söylüyorsunuz kasadaki görevliye. Ve size şöyle karşılık veriyor: Hanımefendi, yanımızdaki komşu aktar bugün için hiç siftah yapmadı, bizdeki baharatlardaki kaliteyi bulabileceğinizi garanti ederim. Bu yüzden lütfen komşumuzdan alışverişinizi yapar mısınız?” Böyle bir şeyi duymak, şimdilerde masallardaki kahramanların konuşmaları gibi gelebilir kulaklarımıza. Oysaki bu tip olaylar eskiden pek çok kez yaşanılmıştır. Bu Ahilik töresi kurallarının dışına çıkan esnafın vay haline!  Esnaflar arasında toplanma çalgısı çalınır, Ahi baba tarafından hile veya haksızlık yapan esnafın dükkânı kapatılırdı. Esnafın şeddi belinden sökülür ve kapıya bağlanırdı. Son olarak hile veya haksızlık yapan esnafın pabuçları (Ayakkabısı) birbirine iple bağlanarak dükkânın damına atılırdı ki o dükkân sahibinin geçici ya da daimi olarak o işi yapmayacağını belirtirdi. Pabucu dama atıldı deyimi işte bu kültürden doğmuştur.  Ahilikte İş yeri açmakta o kadar kolay değildi. Osmanlı esnafının işyeri açabilmesi için bir heyet huzurunda Ustalığını kanıtlaması gerekirdi. Hatta bir kalfa bütün şartları taşısa ve ustalık belgesi alsa dahi sanatını yürüteceği uygun bir işyeri yoksa işyeri açamazdı. Çünkü işyeri sayısı sınırlı idi ve bu sayının artırılıp artırılamayacağına esnaflar yönetim kurulu karar verirdi. Ahilerin diğer insanlardan ayırt etmekte çok kolaydı sokakta. Kendilerine has giysileri vardı. Üstlerinde hırka, başlarında beyaz yünden bir külah ve külahın üzerinde beyaz bir şerit vardı. Bir süre sonra her şeyde olduğu gibi esnaf örgütü özelliğini yitirdi. Yerini Lonca örgütüne bıraktı.  Sevgili Bizim Darıca Gazetesi okurları günümüzde böyle bir sevgi bağı ile birbirine bağlanmış bir esnaf örgütlenmesi olunsaydı çok iyi olmazmıydı? Onursal yaşamın temel ilke edindiği, rüşvetin, vurgunun, vergi kaçıran esnafların hiç olmadığı veya en az olduğu yarınlarda buluşmak üzere. SAYGILARIMLA

Bu yazı toplam (715) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?