Yükleniyor...
Prof.Dr.  Alaeddin Bobat

Prof.Dr. Alaeddin Bobat

bizimdarica@gmail.com

Aydın Üzerine Kısa Bir Deneme…

12 Eylül 2012 Çarşamba Saat 12:43

Köle, düşüncesini söylemeyen insandır.

Euripides

Türkçe sözlükte aydın “okumuş, bilgili, görgülü, münevver” olarak tanımlanırken, Felsefe Ansiklopedisinde1 aydın, “çağının bilgisiyle tutarlılaşmış kişi. Belli bir öğrenimi, bilgisi, görgüsü olan” deyişiyle tanımlanmaktadır. Oysa, “okumak cahilliği giderir, eşeklik baki kalır” sözündeki gibi belli bir öğrenim, bilgi ve görgü aydın olmaya yetmez. Aydın olan, çağdaş bilgi düzeyinde düşünceleri ve davranışları tutarlı olandır. Buysa çağdaş ve bilimsel bir dünya görüşüne varmakla gerçekleşebilir. Belli bilgilerde olağanüstü uzmanlaşma bile kişiyi böylesine bir tutarlılığa ulaştırmaz. Tutarlılık, ancak çağdaş, bilimsel ve bütünsel bir bilgiyle elde edilmiş bir dünya görüşüyle sağlanabilir.

Felsefeci-şair Afşar Timuçin ise olaya biraz daha farklı yaklaşmaktadır. Ona göre “aydın insan, yetkin insan ya da ideal insan” gerektiği yer ve zamanda “hayır” diyebilen insandır. Bu tanım bizi aydın insanın “direnme gücüne sahip” olması gerektiğine götürmektedir. Öyle bir güç ki, “yaşamak, direnmektir” sözünü haklı çıkarırcasına tüm baskılara, zulümlere ve işkencelere karşı direnebilen insandır aydın.  Bulunduğu yer, içinde olduğu durum ve koşullara karşın ezilenin ya da haklının yanında olabilmektir. Yoksa, Konfüçyüs’ün dediği gibi “… güzel söz söyleyen değil, söylediğini yapan ve yapabileceğini söyleyen” kimse midir aydın?

 

Bazı yazarlar ise aydın insanı şövalyeye benzetmektedir. Kongar’a göre2 şövalyelik “kudret karşısında dalkavukluk etmemektir”, “Haklıdan yana olmaktır”, “Paraya-pula önem vermemek, ilkelerle çatıştığı zaman, maddiyatı mutlaka küçümsemektir”, “Cesur olmaktır”.

Baskıcı toplumlarda ya da aksak/arabesk demokrasilerde en zor iştir aydın olmak, farklı düşünmek. Düşündüğünü yazamamak, söyleyememek, haksızlıklar karşısında sus-pus kalmak. Ne acıdır ki benim ülkemde aydın olarak geçinenler ya da öyle kabul edilenler, 1789 yılında Fransız yazar Voltaire’in, “Senin düşüncelerine katılmıyorum. Ama düşüncelerini özgürce ifade edebilmen için hayatımı bile verebilirim”  sözünü ne söyleme ne de yerine getirme cesaret ve basiretine sahipler. Oysa bugünlerde sıkça dile getirilen “haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” sözü ne kadar da “yersiz ve anlamsız” kullanılmakta ve havada kalmaktadır. Ya da, ülkenin namuslu ve dürüst insanları için “bir ülkede namus sahipleri, en az şer ehli kadar cesur olmadıkça, o memleket mutlaka batar!” diyen İnönü değil midir?

 

Rıfat Ilgaz “Aydın mısın?”  şiirinde ne güzel yazmış :

Kilim gibi dokumada mutsuzluğu,
Gidip gelen kara kuşlar havada.
Saflar tutulmuş, top sesleri gerilerden,
Tabanında depremi kara güllelerin

Duymuyor musun?


Kaldır başını kan uykulardan,
Böyle yürek, böyle atardamar,
Atmaz olsun.
Ses ol, ışık ol, yumruk ol.
Karayeller başına indirmeden çatını,
Sel suları bastığın toprağı dönüm dönüm,
Alıp götürmeden büyük denizlere,

Çabuk ol!


Tam çağı işe başlamanın doğan günle,
Bul içine tükürdüğün kitapları yeniden
Her satırında buram buram alınteri,

Her sayfası günlük güneşlik

Utanma suçun tümü senin değil
Yırt otuzunda aldığın diplomayı

Alfabelik çocuk ol!


Yollar kesilmiş, alanlar sarılmış,
Tel örgüler çevirmiş yöreni,
Fırıl fırıl alıcı kuşlar tepende.
Benden geçti mi demek istiyorsun ?
Aç iki kolunu iki yanına,

Korkuluk ol !

 

Hiçbir şey yapamıyorsanız korkuluk olmak bile yeterli olabiliyor bazı durumlarda aydın olmak, aydınlık yayabilmek için. Henüz geç değil.  Bir yerden başlamalı, ne dersiniz?

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1Hançerlioğlu, O.1976. Felsefe Ansiklopedisi, Kavramlar ve Akımlar, Cilt 1(A-D), Remzi Kitabevi-İstanbul.

2Kongar, E. 1997. Yaşamın Anlamı, 6. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul.


Bu yazı toplam (820) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?