Yükleniyor...
Prof.Dr.  Alaeddin Bobat

Prof.Dr. Alaeddin Bobat

bizimdarica@gmail.com

Entropi ve düzen

15 Ekim 2012 Pazartesi Saat 20:41

Her düzensizlik bir çöküşü,

Her çöküş ise değişim ve dönüşümün ardından

Yeniden doğuşu başlatır.

A.Bobat

Bu yasa aslında her şeyin yıprandığını vurgulamaktadır. Canlılar doğar, büyür, gelişir, yaşlanır ve ölür. Otomobiller zamanla paslanır ya da bozulur. Çelik bile zamanla yorulur ve dayanım gücünü yitirir. Fizyolojik ya da herhangi başka bir sorunu yoksa, bir bebeğin tüm organları ve organ sistemleri başlangıçta mükemmel olarak çalışır. Bebek büyür, gelişir ve yaş arttıkça sistemleri de bozulma eğilimine girer. Göz tam görmemeye, kulak işitmemeye, bağırsaklar sindirmemeye başlar. Bu durum karşısında ‘olumsuz entropi’ uygulanarak, bozulan sistem için önlem alınır. Örneğin, göz için gözlük ya da lens, kulak için başka bir tıbbi müdahale yapılarak sistemin bozulması engellenmeye çalışılır. Eğer engellenemiyorsa, o zaman anomi (çöküş) başlar.

Bir anlamda entropi, sistemin bozulmaya-yıpranmaya ya da düzensizliğe eğilim gösterdiğini açıklayan bir terimdir. Sistemdeki düzensizlik arttıkça entropi de artmaktadır. Bu durum faydalı (iş yapabilir) enerji miktarını azaltırken faydasız enerjiyi (entropiyi) arttırmaktadır. Eğer bir sistem tamamen düzenli ise entropisi sıfır olmaktadır.

Entropi, enerji gibi korunan bir özellik değildir. Bütün enerji değişimlerinde çevre ile sistemin entropi değişimlerinin toplamı daima pozitiftir. Bu da evrendeki toplam entropinin sürekli artmasına neden olmaktadır. Örneğin güneşin sürekli aynı enerjiyi açığa çıkarması entropi ile mümkündür. Güneşteki bu entropi durumundan dünya ve dünyadaki canlılar, özellikle de bitkiler, yararlanmaktadır. Bitkiler büyümeleri için gerekli enerjiyi güneş ışınlarından aldıkları zaman evrene bir miktar düzen katılmakta ve bu nedenle entropi azalmaktadır. Ancak, dünyadaki entropi azalması, evrendeki entropi artışı yanında oldukça güdük kalmaktadır. Güneşin yıpranma oranı dünyamıza kattığı düzene ya da yarattığı faydaya göre çok büyüktür.

Entropi teriminden istatistikten teolojiye, doğa bilimlerinden toplum bilimlerine kadar birçok alanda yararlanılmaktadır.

Doğal ya da yapay tüm sistemler zamanla bozulma eğilimine girmekte ve bu bozulma/yıpranma, insan müdahalesi söz konusu olduğunda dozunu arttırmakta ve süreç daha hızlı işlemektedir. Akarsular, göller, ormanlar, denizler, topraklar, biyolojik çeşitlilik, bitkiler ve hayvanlar gibi yeryüzündeki tüm doğal sistemlerde yaşanan sorunlar, insan müdahalesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Ve açık ya da gizli olarak yapılan bu müdahale yalnızca doğal sistemleri değil tüm canlıları olumsuz etkilemektedir.

Sosyal bilimlerde de benzer durum yani “entropi” söz konusu olmaktadır. Toplumlar düzenden düzensizliğe, huzurdan karmaşaya, barıştan savaşa, dinginlikten kaosa doğru yol almaktadır. Bu nedenledir ki dünyamız giderek daha yaşanmaz ve daha çekilmez duruma gelmektedir.

Entropi, işletmeleri de etkilemekte ve başlangıçta iyi işleyen yapay sistemler (işletmeler) süreç içerisinde bozulma eğilimine girerek yıpranmakta ve sorunlar baş göstermektedir. İyi tasarlanmış bile olsa sistemler ve alt sistemler entropi ile zamanla dengesizleşmekte ve önlem alınmaması durumunda yok olmaya ya da kapanmaya kadar bu süreç işlemektedir.

Çevresiyle madde ve enerji alışverişi olan doğal sistemlerde entropi süregelirken, izole yani çevresiyle madde ve enerji alışverişi olmayan kapalı sistemlerde de entropi az-çok kendini göstermektedir. Her ne kadar izole ya da kapalı olursa olsun tüm sistemler süreç içerisinde entropiden etkilenmektedir. Masa, kol ya da duvar saati gibi, kalorifer sistemi gibi kapalı/yarı kapalı sistemlerde de zamanla bozulma/yıpranma gözlenmektedir.

Entropi ile baş etmenin ve sürekliliği sağlamanın en etkili yolu ise sistemin bozulmaya başladığını belirlemek ve henüz bozulma tamamlanmadan gerekli önlemleri almaktır.  Bu da, yönetim biliminin sıkça üzerinde durduğu etkili bir “gözlem” ve “denetim” ile sağlanabilir.

Bu yazı toplam (677) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?