Yükleniyor...
Prof.Dr.  Alaeddin Bobat

Prof.Dr. Alaeddin Bobat

bizimdarica@gmail.com

Neden

20 Aralık 2012 Perşembe Saat 17:48

Absentem lædit, qui cum ebrio litigat

(Sarhoşla kavga eden, yerinde olmayan birini döver)

                                                        Publius Syrus

NEDEN ?

Felsefe Ansiklopedisine* göre Türkçe ‘ne’ sözcüğü, Arapça ‘eşya’ sözcüğünün tekili olan ‘şey’ sözcüğünün karşılığıdır. Neden deyimi, bu anlamdaki ‘ne’ sözcüğüne eylemlerin başlangıçlarını gösteren  ‘-den’ takısının eklenmesiyle yapılmıştır. Ad olarak ‘başlangıç olan şey’, soru zarfı olarak ‘başlangıcı hangi şeydir ?’ anlamında kullanılmaktadır. Neden deyiminin Fransızca, İngilizce ve İtalyanca karşılıkları, Latince aynı anlamdaki ‘causa’ sözcüğünden alınmıştır. Causa sözcüğünün kökeni hukuksaldır ve Roma hukukunun ‘güvence’ anlamındaki ‘cavere’ sözcüğünden gelmektedir.

Bu kadar bilgiden sonra, beynimizde soru işaretlerine yol açan ya da aklımıza takılan bazı ‘neden’ sorularını sorabiliriz :

Neden ?

-         Neden bozulan otobüsün yolcuları diğer otobüse aktarıldığında, onlara mülteci gibi bakılır?

-         Neden her haritada Türkiye’nin yerini bulmaya çalışırız? Millet olarak dünyada kaybolma kompleksimiz olduğu için mi?

-         Neden insanlar birbirine sarılınca sağa sola sallanılır?

-         Neden ilkokul 5. sınıfa kadar öğretmene ‘öğretmenim’ diye seslenilirken, 6. sınıfta bir anda ‘hocam’ diye seslenilmeye başlanır?

-         Neden sınavlarda ‘3 yanlış bir doğruyu götürür’ şeklinde bir ceza uygulanır?

-         Neden ‘3 doğruyu bil, bir doğru da bizden’ gibi bir kampanya ya da ödül yoktur?

-         Neden öğrenci düşük not alınca ‘hoca’, yüksek not alınca ‘kendi’ sorumludur?

-         Neden kapalı bir alandan yağmurlu bir alana çıkıldığında kafalar eğilir? Yağmura duyulan saygıdan mı, yoksa ondan tırsıldığı için mi?

-         Neden dükkanı kapatıp giden esnaf, kapıya ‘10 dakika sonra dönücem’ yazar? Esnafın ne zaman gittiği nasıl anlaşılır?

-         Televizyona çıkan insanlar neden kendilerini Türkiye’deki herkesin izlediğini zanneder? (Örneğin 74 milyon bizi izliyor gibi !)

-         Düğünlerde neden ‘Dom dom kurşunu’ ile göbek atılır? ‘Bir avcı vurdu beni, bin avcı beni yedi’ gibi sözlerle kendinden geçen bir millet var mıdır?

-         Neden  ‘Ey onbeşli onbeşli, Tokat yolları taşlı’ gibi oldukça acıklı bir türkü çalınca ‘kolbastı’ çalıyormuşçasına coşulur?

-         Neden dolmuşlardaki fiyat tarifesinde en kısa mesafe ‘indi-bindi’ olarak anılır? Önce inilip sonra mı binilir? Bu işte bir terslik yok mudur?

-         Bulmacalarda neden boru sesinin karşılığı hep ‘ti’ dir? Bulmacayı hazırlayanlar hiç ‘ti’ diye ses çıkaran boru görmüşler midir?

-         Neden ilanlarda ‘doktordan temiz araba’ şeklinde yazılır? Hipokrat yemininde ‘arabamı temiz kullanacağım’ diye bir madde mi vardır?

-         Neden insan insanı öldürür? Neden cana kıyılır?

-         Neden küfredilir? Neden lütfedilir?

-         Neden okuyan/düşünen beyinlere zararlı fikirler üşüşür?

-         Neden büyüklerimiz her şeyi bizden iyi düşünür?

Neden soruları o kadar çok ki! Aslında her nedenin bir cevabı ve bir de sonucu vardır. Önemli olan bu neden-sonuç ilişkisinden gerekli dersi çıkarmaktır.

 

*Hançerlioğlu, O. 1978. Felsefe Ansiklopedisi, Cilt : 4, Remzi Kitabevi, İstanbul.

Bu yazı toplam (918) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?